Zelfkastijding


Vroeger sloegen monniken zichzelf tot bloedens toe met een zweep als zij hadden gezondigd. Dat heet, met een mooi woord, ‘zelfkastijding’. Tegenwoordig ranselen we onszelf continu af, maar dan mentaal. Als er iets fout gaat, zoeken we steeds naar wat we beter moeten doen.


In februari hield cabaretière Vera van der Helm een vlammend betoog over het rapport Van Rijn, dat rapport over wangedrag achter de camera’s bij de NPO. En eigenlijk beschreef ze letterlijk het fenomeen zelfkastijding. Ik citeer een deel uit haar betoog:


‘Wij, de vrouwen, wij maar allemaal bedenken wat we fout doen. Van therapiesessie naar therapiesessie, van coach naar coach. [..] Ik denk dat we daarom omkomen in de coaches in Nederland. Omdat we allemaal alleen maar bezig zijn met ons aanpassen aan het systeem, terwijl het systeem zelf gewoon niet klopt. [..] Ik kan nu zeggen dat niet ik gek was. Dat niet alles alleen aan mij ligt. En dat talent alleen niet genoeg is om boven een systeem uit te stijgen. Wat had ik dit zelf graag gehoord toen ik in de 20 was.’


Mijn vrouw merkte direct op dat de onzekerheid van vrouwen een echte goudmijn is voor coaches en therapeuten. Toch vrees ik dat ook mannen van-therapie-naar-therapie en van-coach-naar-coach gaan. Al was het alleen al omdat ze meer over 'emoties' moeten vertellen van vrouwen (terwijl dat mannen juist eeuwenlang consequent is afgeleerd met wijsheden als ‘Wees een vent!’, ’Pijn is fijn’, ‘Bloed is goed’, enzovoorts).


De man moe(s)t besluiten maken, niet twijfelen en sterk zijn. Hij moe(s)t zijn gezin verdedigen. Die traditionele rolverdeling is ‘afgeschaft’, maar niemand heeft bedacht hoe we alles dan wél moeten verdelen. Nee, zowel mannen als vrouwen moeten dus overal aan bijdragen en in alles succesvol zijn.


Ik vrees dat we ons allemaal steeds aanpassen aan ‘het systeem’. Aan een wereld waarin wij zelf verantwoordelijk zijn voor ‘succes’, want: ‘succes is een keuze’. Helaas is die slogan echt te simpel om waar te zijn. Succes volgt uit een volstrekt onvoorspelbaar samenspel van hard werken, goed kunnen samenwerken én geluk hebben. Talent wordt nooit vanzelf beloond. 


Spoiler Alert: Life ain’t fair.


Ondertussen zitten we collectief in een ratrace naar perfectie. Mannen moeten sterk zijn, maar ook kwetsbaar zijn (het 'nieuwe sterk’). En als vrouw moet je onafhankelijk zijn en altijd aanwezig. Mooi, zakelijk succesvol en tegelijk moeder van twee kinderen (een meisje en een jongetje, natuurlijk).


Even terug naar de monniken. Als we in films of series beelden zien van monniken of nonnen die zichzelf afranselen, reageren we met afschuw. We willen dat die bloederige zelfpijniging stopt. Maar: Doen wij niet precies hetzelfde?


Kan iemand überhaupt elegant door alle hoepels tegelijk heen huppelen? Laten we eerlijk zijn: dat kan helemaal niet. Superhelden bestaan alleen in films. En die beelden zijn niet echt. Net zoals alle social media geflatteerd is.


Zullen we onszelf iets meer vergeven?

Iets minder afranselen?


Life ain’t fair, but we could be. 


Wouter de Koning, auteur en publicist